SPiTS

De voormalige Sacramentskerk van architect Martinus van Beek, aan de einder van de Nieuwe Bosscheweg, is in 2025 getransformeerd tot een nieuw icoon voor de stad. Na ruim dertig jaar werd op de ‘onthoofde’ toren een glazen spits geplaatst, een ontwerp van Jos ten Brink dat qua vorm en hoogte refereert aan de oorspronkelijke koperen bekroning die in 1992 was verwijderd.

De spits is er gekomen dankzij een burgerinitiatief [Av1.1]van bewoners uit de wijk Armhoefse Akkers. Die vreesden dat, na het verdwijnen van de spits en het onttrekken van de kerk aan de eredienst in 2005, het markante gebouw zou worden gesloopt. Toen na een jaren durend traject bleek dat het gebouw geen monumentenstatus zou krijgen en dat herbestemming niet kon rekenen op de instemming van het bisdom, ging de zogenoemde werkgroep Kerk en Klooster akkoord met een compromis, dat uiteindelijk tot een prachtig resultaat heeft geleid.

De voorzijde van de kerk kon worden behouden, schip en apsis zouden plaats maken voor woningbouw, te ontwerpen door Bedaux De Brouwer Architecten. In het ontwerp sluiten de hoogte van de woningen aan bij de oorspronkelijke daklijn, de breedte bij die van de traveeën van de kerk en verwijzen materiaal en details naar het gebouw zoals Van Beek dat ontwierp.

Bedaux de Brouwer Architecten is als ontwerppartner vanaf de initiatieffase betrokken geweest, en heeft gaandeweg aanvullend een begeleidende rol gehad tot aan realisatie, waaronder esthetische begeleiding, materiaalselectie, proces, bouwtechnisch advies en fondsenwerving.

In de spits is een lichtkunstwerk van de Tilburgse kunstenaar Sigrid Calon geplaatst, dat wel een ode aan de traagheid wordt genoemd. Net zoals in veel van haar eerdere werk heeft Calon gebruik gemaakt van een aantal ‘spelregels’, richtlijnen en ingrediënten. Zo is SPiTS gebaseerd op zeven grafische, universele basiselementen. Dat zijn wiskundige vormen als lijnen, rechthoeken, cirkels, veelhoeken en combinaties hiervan. Een tweede principe is dat van tijd, vandaar dat er zeven elementen zijn, zodat elke dag van de week herkenbaar is met een eigen element. Die elementen zijn vervolgens variabel. Ze verschijnen, bewegen, veranderen en vermeerderen. Geen moment is hetzelfde, al zijn de veranderingen pas te zien als je er langer naar kijkt.

Het werk heeft als titel SPiTS en refereert aan de oude klokfunctie, maar is gestoeld op een geavanceerd softwareprogramma dat voor dit doel is geschreven door Coen Klösters van NAP Labs. Een bijzonderheid is dat onder regie van Marketing Tilburg het werk vijf keer per jaar van ondertoon wijzigt, op dagen dat er iets bijzonders in Tilburg gebeurt. Roze maandag bijvoorbeeld, carnaval of kerst, maar ook het Suikerfeest of een ander gedenkwaardig moment. Zo is het gebouw een lieu de memoire, dat herinnert aan de oude functie en tegelijkertijd een eigentijds baken dat de transformatie van een stad als Tilburg belichaamt.