OV-Knoop

Het station van Tilburg veranderde de afgelopen jaren in een voetgangersvriendelijk, goed georganiseerd ov-knooppunt. cepezed droeg hier met meerdere projecten aan bij: de openbare voetgangerstunnel, het nieuwe busstation, twee fietsenstallingen en de renovatie, modernisering en uitbreiding van het station. Met de oplevering van perron 4 in 2024 was het ov-knooppunt gereed, al volgde begin 2026 nog een extraatje, toen het betonreliëf van kunstenaar Jan Dijker werd onthuld.

De Tilburgse Spoorzone, voorheen een afgesloten gebied, bood kansen voor cultuur, horeca en woningbouw, maar óók voor het station. Er kwam een noordentree en de voetgangerstunnel met poortjes en opgangen naar de sporen werd een interwijkverbinding, waardoor het hier op bijna alle uren van de dag levendig is. In de tunnel zijn winkels en kiosken te vinden en de helling is precies gekozen zodat je er doorheen kunt kijken.

Door de ruimtes en perrons van het monumentale station drastisch op te schonen komt de karakteristieke kapconstructie weer mooi tot zijn recht. Nieuwe ingrepen baseerde cepezed zoveel mogelijk op de maten en uitgangspunten van het prachtige, unieke ontwerp van Koen van der Gaast uit 1965. Overgeschilderd metselwerk is hersteld, net als zichtlijnen en doorzichten die in de loop van de tijd waren onderbroken. De kenmerkende ‘fluïde sequentie van ruimtes’, zoals Crimson het beschrijft in zijn cultuurhistorische waardestelling, werd weer beleefbaar, al kregen bestaande ruimtes wel nieuwe functies.

Bij toevoegingen zoals de noordgevel, binnenwanden of balustrades rond trapgaten, koos cepezed á la Van der Gaast voor minimaal zichtbare bevestigingen. Bij de zuidentree van de tunnel kreeg de afgeronde hoek met onregelmatig blokmotief zijn oorspronkelijke, lichte kleuren terug. Ook het bestaande gevelelement met verticale latten is gerestaureerd. Bij de noordentree varieerde cepezed hierop: iets smallere latten lopen kunstig over in een open luifel, in de balustrade van het nieuwe perron 4, en optisch ook in het plafond van de nieuwe abri op dat perron. De dunne kap van de abri ademt hetzelfde technische vernuft als het monument, maar blijft visueel in de luwte.

De gerestaureerde stationshal functioneert nu als ontmoetingsplek en wachtruimte, met snack- en lunchkiosken in de oorspronkelijke lokettenwand. Om de relatie met het busstation te verbeteren is de westelijke entree vergroot en zichtbaarder gemaakt. Buiten wijzigde de verkeerssituatie, waardoor voetgangers overal voorrang hebben en veilig over kunnen steken. De ov-knoop werd onderdeel van een nieuw vormgegeven stedelijk landschap met banken en tuinen (ontwerp Atelier Quadrat).

Technisch vernuft en innovatie in de trant van Van der Gaast, zijn ook te vinden in het nieuwe, energieneutrale busstation en de twee nieuwe fietsenstallingen (noord en zuid). De zigzag-luifel van het busstation echoot de vorm van de stationskap, maar staat tegelijkertijd op zichzelf door het gebruikte materiaal: staal en translucente folie. De luifel rust op kolommen met geïntegreerde details (intercom, regenpijp en in het midden bakken met bloeiende planten waarvan de rand fungeert als zitelement.

Ook in de twee stilistisch identieke fietsenstallingen zijn details slim geïntegreerd. Gepotdekselde ruiten in zwarte staalprofielen zorgen voor natuurlijke ventilatie en veel daglicht. Het voormalige postperron is als insteekverdieping vanzelfsprekend verweven in het functionele ontwerp, de bijbehorende V-pilaren steken daar mooi bij af. De monumentale postperrontrap werd een oplopende tuin en de daken van beide stallingen zijn bedekt met sedum. Door steeds vanuit het geheel van de ov-knoop te redeneren en daarbij ook op de details te letten, werd het een fijne, typisch Tilburgse plek en een geoliede overstapmachine.