Fietsenstalling Dwaalgebied

Fietsenstalling Dwaalgebied Tilburg

De bereikbaarheid en toegankelijkheid van de binnenstad voor fietsers zijn van groot belang voor de gemeente Tilburg. De fietsenstalling Dwaalgebied maakt hier onderdeel van uit en biedt gratis plaats aan circa 250 fietsen.

Het project betreft de transformatie van een voormalige winkelruimte, die was georiënteerd op de Schouwburgpromenade en beschikte over een gesloten gevel aan de Heuvelstraat. Juist aan deze zijde diende de entree van de fietsenstalling te komen, als onderdeel van een toekomstige herinrichting van de openbare ruimte. Deze herinrichting moet de westzijde van de binnenstad sterker positioneren als entree tot het voetgangers- en winkelgebied.

Bruikbaarheid, veiligheid en beheer, maar ook zichtbaarheid overdag en in de avond en nachtvormden belangrijke uitgangspunten. Toegankelijkheid speelde eveneens een grote rol, waarbij een hoogteverschil van circa 60 cm moest worden overbrugd. De ruime openingstijden, de ligging en de beoogde rol van de stalling, in combinatie met de uiteindelijk grotendeels te behouden gesloten gevel, maakten de gevel aan de Heuvelstraat en de bijbehorende verlichting vanaf het begin tot een essentieel onderdeel van de ontwerpopgave.

Bij transformaties is het van belang om terug te kijken om van daaruit vooruit te kunnen denken. In dit project leidde dat tot waardevolle historische inzichten en inspiratie.

Het oog viel daarbij op een historische foto van de Zomerstraat, zoals dit deel van de Heuvelstraat vóór de stadsvernieuwing heette. De naam Zomerstraat is al oud en komt onder andere voor op de kaart van Zijnen uit 1760. Het was een van de eerste bestraatte wegen van Tilburg, waarvan een deel nog altijd bestaat. Hoewel een exacte datering ontbreekt, is de foto vermoedelijk gemaakt aan het begin van de twintigste eeuw. De afgebeelde bomen staan voor de Pauluskerk en in de verte bevindt zich het huidige Radiopleintje. De fietsenstalling ligt ongeveer ter hoogte van de boom aan de rechterzijde van de afbeelding.

Het geselecteerde fragment van de foto vormde de basis voor de perforatie van de gevel. Het linker deel is toegepast links van de entree, het rechter deel rechts daarvan en om de hoek. Per paneel zijn circa 2.000 perforaties aangebracht. De technische uitwerking speelde in algemene zin een belangrijke rol, wat ook zichtbaar is in de detaillering en tekeningen.

De gevel aan de andere zijde verwijst eveneens naar de lokale geschiedenis. Deze gevel moest ook grotendeels behouden blijven. In samenwerking met ontwerper en kunstenaar Noud Sleumer is hier, met behulp van folie, een verwijzing gemaakt naar het eerste rode fietspad.

Rode fietspaden zijn tegenwoordig kenmerkend voor Nederland als fietsland. Het eerste fietspad in deze herkenbare kleur werd eind jaren zeventig in Tilburg aangelegd. Foto’s van fietsers op de oorspronkelijke route en van hun fietsen vormden de basis voor een kleurenpalet dat in banen is toegepast, mede op beeldmateriaal uit het Regionaal Archief Tilburg.

De binnenzijde van de fietsenstalling is functioneel en overzichtelijk ingericht, met fietsrekken, een beheerdersruimte en een toegang voor voetgangers vanaf de Schouwburgring. Duurzaamheid komt tot uiting in de functie als fietsenstalling, de transformatie van een bestaande ruimte en de toegepaste installaties en verlichting.

De fietsenstalling laat zien hoe een bescheiden ingreep, gericht op dagelijks gebruik, van betekenis kan zijn voor in dit geval de binnenstad en haar bezoekers.

Het project is tot stand gekomen in een goede en prettige samenwerking met:

• Opdrachtgever: Gemeente Tilburg • Ontwerper en kunstenaar Noud Sleumer, Eindhoven • Aannemer: Heerkens van Bavel Bouw, Tilburg • Producenten: Steelstone Staalconstructies, Goirle en VPT Versteeg, Heusden

Archieffoto: Regionaal Archief Tilburg

Foto’s: Gemeente Tilburg, VPT Versteeg en Van Oers Weijers Architecten